dr. A.J. van der Peet 01 oktober 2024

China's nieuwe marine

Recensie: 'China's New Navy' (2023)

‘China’s navy is now growing at terrifying speed’, ‘China’s massive next-generation amphibious assault ship takes shape’, ‘PLAN launches its largest-ever exercises in the Pacific Ocean’, ‘China confirms it’s building a 4th aircraft carrier—and the tables are turning’.

Zo maar wat headlines van de afgelopen maanden, wat zeg ik, weken. Het zal de meeste lezers niet verbazen, gelet dat in 2023 bekend werd dat de People’s Liberation Army Navy (PLAN) de US Navy in aantal schepen voorbij was gestreefd als grootste vloot ter wereld. Hoe deze ontwikkeling te duiden? Wil het regime Beijing in navolging van de razendsnelle opbouw de Duitse Kaiserliche Hochsee Flotte aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, zijn Angelsaksische tegenhanger, toen de Britse Royal Navy, voorbijstreven in een gooi naar wereldmacht?

Welnu, de in de jaren tachtig naar de VS geëmigreerde Chinese geschiedenisprofessor en oud-PLA officier Xiaobing Li, doet hier een poging toe in het vorig jaar verschenen China’s New Navy. Wat deze zes hoofdstukken tellende (uit het Chinees vertaalde) uitgave bijzonder maakt, is dat het voor het eerst vanuit Chinees perspectief de historische ontwikkeling en huidige maritieme strategie van de Volksrepubliek China (VRC) weergeeft. Li doet dit aan de hand van onder meer de PLAN-inzet na de oprichting van de Volksrepubliek in 1949 tot 2009, alsmede hieruit getrokken lessen door vlagofficieren en politici. Ervaringen, die meewegen in de recente versnelde vlootopbouw, strategie en hiermee gepaard gaande marinemanoeuvres.

Het soms in de pers gegeven beeld dat de PLAN in het verleden nauwelijks gevechtservaring zou hebben kan dankzij Li’s analyse worden weggenomen. De VRC-marine is sinds 1949 betrokken bij ruim 1200 operaties, van klein naar groot, met schermutselingen op kustmarine-niveau in de naweeën van de Korea-oorlog (1950-53) nabij Taiwan, tot kleine zeeslagen in dezelfde wateren met grotere vaartuigen in de mid-1960s, alsook in de Zuid-Chinese Zee in de 1970s, en recente anti-piraterij missies nabij de Hoorn van Afrika. Li schetst verder (veranderende) strategische perspectieven met afscheid van Sovjet-Russische invloed omstreeks 1960, Koude oorlog concepten als nucleaire afschrikking, en de hedendaagse context waarin zowel blue water-belangen met bescherming van eigen SLOC’s benevens defensieve offensieve acties tegen de US Navy de revue passeren

Dit brengt de auteur bij marineofficier Liu Huaqing, de ‘vader’ van de moderne Chinese marine. Deze opperde al in 1975 een nieuwe strategie en Force Design. Li signaleert dat het centrale Comité van de Chinese Communistische partij aldra Liu’s visie deelde. Laatstgenoemde, in 1982 Commandant PLAN, zette beïnvloed door ideeën van de eind 19^e-eeuwse US Navy-strateeg Alfred Tayer Mahan, beleidslijnen uit waarin overzeese handel, maritieme belangen en sterke (blue water) zeestrijdkrachten centraal stonden (en staan). Hierna kreeg deze Chinese vlagofficier, zo geeft de auteur aan, ook zitting in politieke comités en won hij in de jaren negentig steun van president Jiang Zemin (1993-2003) voor de uitbouw van eigen sea power, naval war readiness, en soevereiniteit over betwiste eilanden zoals die in de Zuid-Chinese Zee (huidig president Xi Jinping zet in die zin deze lijn door, maar is bepaald niet de initiatiefnemer). De Chinese krijgsmacht veranderde hiermee de focus van strijd op het land naar die van maritieme oorlogvoering in blue waters, met als toef op de taart het willen verwerven van vliegkampschepen.

Li grijpt, zoals vele auteurs die doctrine en strategie in kaart willen brengen, in zijn boek dankbaar terug op historische voorbeelden. Deze aanpak maakt dat met China’s New Navy, het voor menigeen makkelijker te doorgronden is, hoezeer deze eerdere kustmarine gestaag groeide, om zich vervolgens te ontwikkelen tot een enorme oceaangaande vloot met ambities die reiken van regionale zeeën tot (ver) in aangrenzende blue water-gebieden. De meer regionale focus op de (Zuid-Chinese Zee met zijn (kunstmatige) eigen eilanden alsook die op Taiwan, houdt daarbij onvermijdelijk gezamenlijk optreden van zowel de PLAN, de (sterke) kustwacht, de luchtstrijdkrachten als de PLA in. De auteur behandelt evenwel niet of nauwelijks dergelijke complexe joint operaties. Opvallend, gelet op het feit dat Li, als oud-landmachtofficier, eerder onder meer een boek schreef over de landstrijdkrachten maar ook publiceerde over de luchtmacht van de Volksrepubliek. Een verder minpunt van China’s New Navy is de soms wel erg gedetailleerde beschrijvingen die auteur geeft.

Niettegenstaande deze onvolkomenheden is het boek een aanrader voor eenieder die de eerdere maar vooral toekomstige strategische koers van de PLAN wil doorgronden. Met kaarten, annotatie, literatuurlijst, register en glossarium.

ChinasNewNavy