Trouw
Als het over veiligheid gaat hebben we het eigenlijk nooit over trouw. Trouw aan elkaar, aan je bemanning, aan je politieke partij, aan de Europese Unie of de NAVO. Trouw in al die verschillende vormen schept een veilige omgeving. Het woord ‘vertrouwd’ is eraan verwant. We weten wat we aan elkaar hebben. We kunnen op elkaar rekenen. Trouw is een sterke lijm, die van alles aan elkaar houdt.
Trouw is belangrijk, nu er in onze omgeving zoveel aan de hand is. We denken in deze zomer al snel aan het klimaat. De economie groeit, maar de inflatie is hoger dan we gewend zijn. Migranten steken op veel te volle bootjes de Middellandse Zee over. Sommigen van hen hebben een veilig heenkomen nodig in Europa, anderen komen voor economische vooruitgang. En ondertussen vragen Europese landen zich af waar ze die mensen allemaal laten. En in het nabije Oost-Europa voert Rusland een agressieve en wrede oorlog tegen Oekraïne.
Nederland heeft zich sinds de Russische inval in Oekraïne een trouw bondgenoot getoond van de NAVO en de EU. Men kon toen en nu nog steeds op ons rekenen. Dat geldt voor onze buurlanden eigenlijk ook. Dat maakt onze omgeving veiliger, terwijl het er even verderop behoorlijk ruw aan toe gaat. En toch is het goed om over trouw na te denken nu Nederland zich opmaakt voor nieuwe verkiezingen. Er komt een heel nieuwe generatie politiek leiders aan. Niet alleen Mark Rutte stapt op – begrijpelijk na zo veel jaren trouwe dienst – maar ook de leiders van veel andere partijen houden het voor gezien. Het wordt spannend om te zien hoe dat de campagnes en de uitslagen gaat beïnvloeden.
Trouw is niet vanzelfsprekend. Er zijn partijen die trouw aan internationale organisaties niet zo belangrijk vinden. Helemaal op rechts hebben ze wantrouwen richting de Europese Unie. Helemaal op links hebben ze wantrouwen richting de NAVO. Niet wat we nodig hebben, dunkt me, in het licht van de spanningen in de wereld. Ontrouw versterkt onveiligheid.
'Trouw is niet vanzelfsprekend voor veel mensen die de politiek ingaan en die het Kamerlidmaatschap zien als een nuttige stap in hun carrière’
Trouw is niet vanzelfsprekend voor veel mensen die de politiek ingaan en die het Kamerlidmaatschap zien als een nuttige stap in hun carrière. Maar ze zijn er, Kamerleden die zich niet meer konden vinden in de lijn van hun partij en daarna maar voor zichzelf begonnen, hoewel ze hun Kamerlidmaatschap aan die partij te danken hadden. Maar trouw is ook niet meer vanzelfsprekend voor de kiezer. Die laat zich leiden door tactische overwegingen – hoewel dat ‘strategisch stemmen’ heet. Flauwekul eigenlijk, want je stemt in Nederland niet voor een coalitieregering, maar voor de volksvertegenwoordiging. De kiezer kiest bij ons het kabinet niet. Veel kiezers weten pas de laatste avond voor zij naar de stembus gaan wat ze zullen doen. En trouw aan hun politieke partij speelt nauwelijks nog een rol.
Ook de kiezer is verantwoordelijk voor versplintering van het partijenlandschap, voor langdurige kabinetsformaties en zeker voor trouw in het Nederlandse veiligheidsbeleid. Ik houd wel van vertrouwdheid in de buitenlandse politiek.
Prof. dr. Theo Brinkel is KVMO hoogleraar Militair-maatschappelijke studies aan de Universiteit Leiden.
