Lek
Een lek! Een verontrustend verschijnsel, voor iedereen die vaart. Zeker ook voor de lezers van dit blad. Ik maakte dit in 1976 voor het eerst mee tijdens mijn debuut in de open Nederlandse kampioenschappen in de Hornet-klasse, in Brouwershaven. De schipper die de haven van Brouwershaven uitvaart moet aan stuurboordzijde rekening houden met een strekdam die net onder water ligt. Het was Noordenwind en ik begreep niet waarom anderen zulke korte klappen maakten om de Grevelingen op te laveren. Dat kan sneller, dacht ik. Maar helaas: boem is ho! Een lek! De wedstrijdleiding sleepte me terug naar de haven. Dankzij het bestaan van ducttape kon ik de volgende dag weer meedoen.
Een lek! Dat moet de regering van President Bidens in Washington ook uitgeroepen hebben, toen de ene na de andere onthulling in de krant kwam. De onthullingen kwamen uit de zogeheten Pentagon Leaks in april dit jaar aan het licht. De verdachte van het lek, Jack Teixeira, werd binnen enkele dagen gearresteerd. Maar veel schadelijke berichten waren al naar buiten gebracht; over de voorraden munitie van Oekraïne, over de verwachting van de Amerikaanse regering dat de oorlog dit jaar nog lang niet over zou zijn; over de aantallen Russische tanks; over de voorbereidingen voor de Oekraïense tegenaanval.
Iets dergelijks vond ook begin juni plaats. Kennelijk had de MIVD een jaar geleden ontdekt dat Oekraïne van plan was de Nord Stream-pijpleiding op te blazen. De Wall Street Journal kwam met het bericht dat de CIA de regering van Oekraïne had gewaarschuwd om die pijpleiding niet op te blazen. Oekraïne ontkent er iets mee te maken te hebben. En er lopen nog steeds officiële onderzoeken naar de dader.
Mijn eerste reactie was: dit is heel vervelend. Als de regering terecht verklaart aan de kant van Kiev te staan, wordt de geloofwaardigheid ondermijnd door lekken die nadelig zijn voor Oekraïne. Probeer Zelensky niet alleen van wapens en humanitaire hulp te voorzien, maar breng hem niet in een lastige positie bij de publieke opinie in het Westen. De toekomst van Oekraïne is immers de toekomst van het Westen en de waarden waar wij voor staan.
‘Als de regering terecht verklaart aan de kant van Kiev te staan, wordt de geloofwaardigheid ondermijnd door lekken die nadelig zijn voor Oekraïne’
Aan de andere kant: een van de waarden die in deze oorlog op het spel staan is de vrije pers en de mogelijkheid om ook op grond van vervelende feiten tot een verbetering van het beleid te komen. De Pentagon Papers brachten in de jaren zeventig ook de Amerikaanse regering in problemen, maar de publicatie ervan leidde wel tot de beëindiging van de Vietnamoorlog. Dat was een moeras, waar de Verenigde Staten zich uiteindelijk op eigen kracht hebben weten uit te trekken. Dat vermogen is precies wat een vrije samenleving zo waardevol maakt.
Een lek! Dat is vervelend en er is geen reden om de daders goed te praten. Maar je kunt en je moet er ook van leren. Dat deed ik ook. Ik wist inmiddels welke bakens aangaven of het water te ondiep is om door te varen. En ik leerde me ook aan die waarschuwingen te houden. Ik kan helaas niet zeggen dat ik ooit Nederlands kampioen ben geworden, maar de derde plaats heb ik wel weten te veroveren.
Prof. dr. Theo Brinkel is KVMO hoogleraar Militair-maatschappelijke studies aan de Universiteit Leiden.
