Het moreel
Europa mag best wat meer op zichzelf vertrouwen. En dan bedoel ik dat het begint met het moreel. Rob de Wijk waarschuwt al jaren voor de dreiging vanuit Rusland, de internationaal politieke ambities van China en de verminderde betrokkenheid van de Verenigde Staten met ons continent. Hij heeft daarin gelijk. Europa moet weerbaarder worden, wil het zich op termijn kunnen verdedigen. Niet alleen in mensen en middelen, maar ook mentaal. Dat begint met zelfvertrouwen.
Van twee kanten staat ons zelfvertrouwen onder druk. Van buiten lijkt het alsof andere landen het stukken beter weten en of Europa er niet meer toe doet. En van binnen broeit de ontevredenheid.
In de wereld om ons heen sturen bullebakken als Rusland en China aan op een orde waarin alles draait om macht en recht het onderspit delft. Oekraïne en Oeigoeren ondervinden dat aan den lijve. De zogeheten Global South verwijt het Westen hypocrisie en neokoloniale onderdrukking. Afrika verruilt de economische banden met Europa voor leningen van China. Mali wijst Franse militairen de weg en heet de Wagner Groep welkom.
Ondertussen blokkeren boze boeren de toegangswegen naar Parijs. Extreemrechts rukt op in verkiezingen en staatsgrenzen vragen weer om controles. Overheden vallen over elkaar heen om excuses te maken voor wat vroegere generaties allemaal verkeerd hebben gedaan. De Europese Unie wordt gewantrouwd als machtig gewaande superstaat. Ons zelfvertrouwen als Europa is vol van butsen en van deuken. Hoog tijd om het moreel wat op te krikken.
'Laten we nu eens beginnen met de realisering dat we als Europa de moeite van het verdedigen waard zijn'
Als we weerbaarder willen worden mogen we ook best af en toe eens aan onze verworvenheden denken. Democratie. Rechtsstaat. Sociale markteconomie. Veel veiligheid en weinig corruptie. We doen het echt niet slecht. We moeten ons niet alles laten aanpraten. Europa is een veel aantrekkelijker reisdoel voor vluchtelingen en migranten dan China of Rusland. Laatstgenoemde is trouwens sowieso een primitief monster dat al eeuwenlang parasiteert op de Europese beschavingsgeschiedenis.
Laten we nu eens beginnen met de realisering dat we als Europa de moeite van het verdedigen waard zijn. Dat we als Europa met onze inzichten op het gebied van democratie en mensenrechten, met onze welvaart iets positiefs bij te dragen hebben aan de wereld. Dan zijn we er uiteraard nog lang niet: het gaat ook om de mensen en de middelen voor onze verdediging. Maar ik ben ervan overtuigd: het begint met het moreel.
Prof. dr. Theo Brinkel was tot 2025 KVMO hoogleraar Militair-maatschappelijke studies aan de Universiteit Leiden.
