dr. J.E. Noll Column 19 augustus 2025

Loslaten

Het kind van een vriend van mij begint binnenkort aan een zware studie in het verre buitenland en mijn vriend heeft het daar een beetje moeilijk mee. Hij is bezorgd over wat deze studie voor zijn kind kan beteken, ver weg in een vreemd land met veel minder gezondheidsvoorzieningen en veiligheid dan in Nederland. Tegelijkertijd blijkt dat hij zijn kind, waar hij achttien jaar voor heeft gezorgd, heeft zien opgroeien en zijn persoonlijkheid zien ontwikkelen, moet loslaten.

Toen ik recentelijk in Foreign Affairs het stuk ‘How U.S. Forces Should Leave Europe. And Why Trump Should Start the Process Now’ van Christopher S. Chivvis las, moest ik meteen weer aan mijn vriend denken. In het stuk pleit Chivvis voor een snelle hetzij gefaseerde terugtrekking van een groot deel van de Amerikaanse land- en luchtstrijdkrachten en in mindere mate de marine. Zijn argument is tweeledig. Ten eerste, zo schrijft hij, zijn deze strijdkrachten veel minder nodig dan in 2022 nog werd verwacht, toen de Russische dreiging voor de Baltische staten en de Oostflank van de NAVO nog heel groot bleek te zijn. Zij kosten geld en worden veel meer in Oost-Azië en het Midden-Oosten gebruikt, met name de zeestrijdkrachten en de luchtmacht. Ten tweede vindt de auteur dat de Amerikaanse regering en de president haast moeten maken om het momentum van Europese zelfstandigheid niet te verliezen. Nu de Europese landen bereid zijn veel te investeren en zich spoeden met de productie en aanschaf van (grote) wapensystemen, kan het blijven pamperen door de Amerkanen ervoor zorgen dat Europa weer stopt met deze investeringen en weer in slaap sust. Wél pleit Chivvis ervoor dat de terugtrekking realistisch blijft, Europa de kans krijgt om gaten die ontstaan te kunnen vullen en dat noodzakelijke systemen, als bijvoorbeeld voor het raketschild, in Europa aanwezig blijven.

Ik denk dat Chivvis gelijk heeft. De tijd van tranen en woede over de Amerikaanse opstelling tegenover Europa moet eens afgelopen zijn en het is tijd dat Europa vooruit gaat kijken. Daarbij zijn de kansen groter dan de uitdagingen. Zolang de Verenigde Staten in de huidige mate betrokken blijven, kunnen Europese landen, die gezamenlijke projecten hebben opgezet, het zich permitteren om te blijven ruziën. Neem het recente voorbeeld van het Duits-Franse-Spaanse FCAS project voor de ontwikkeling van een Europees gevechtsvliegtuig van de zesde generatie. Dit project dreigt te sneuvelen omdat de Fransen opeens een groter stuk van de taart opeisen. In plaats van een eerlijke verdeling, wil Dassault – het Franse bedrijf dat bij FCAS betrokken is – volgens sommige berichten tot 80% van het project in handen nemen. Het Duitse Airbus en het Spaanse Indra willen dit voorkomen, met als gevolg dat bondskanselier Merz en de Franse president Macron zich er tegenaan moesten bemoeien in een poging het project te redden.

'De tijd van tranen en woede over de Amerikaanse opstelling tegenover Europa moet eens afgelopen zijn'

Moet u ook een heel klein beetje aan ruziënde kinderen denken waar dan de ouders weer tussen beiden moeten komen? En misschien kent u dit uit eigen ervaring: zolang de ouders in de buurt zijn, blijven kinderen ook ruziën. Nu heeft Washington zich hier niet mee bemoeid, maar hoe langer de Europese landen erop vertrouwen dat zij alle problemen voor ons oplossen, hoe langer we doorgaan met het uitvechten van nationale belangen en wij onszelf in de weg staan voor een daadkrachtige en zelfstandigere Europese verdediging. Het feit dat de Amerikanen (langzaam) loslaten, betekent niet dat zij ons in de steek laten. Het betekent dat zij ons de kans geven om eindelijke volwassen te worden. En dat heb ik ook mijn vriend vertelt.