dr. A.J. van der Peet Recensie 19 december 2023

Dagboek van een taakgroepcommandant

Tijdens de in 2011 begonnen burgeroorlog in Syrië, zette het Assad-regime in augustus 2013 chemische wapens in bij de strijd om de stad Ghouta. Een coalitie onder aanvoering van Frankrijk en de VS dreigde vervolgens met luchtaanvallen. Hierop kwam het tot succesvolle onderhandelingen tussen Washington, Damascus en Moskou (dat de Syrische dictator steunde) die resulteerden in een ‘Framework for Elimination of Syrian Chemical Weapons’.

De uitvoering ervan, met de VN/OPCW in een coördinerende rol, behelsde het tot de zomer van 2014 afvoeren van 1.300 ton aan chemische wapens en toebehoren in transportvaartuigen, ter vernietiging elders onder internationaal toezicht. De vrachtschepen in kwestie werden geëscorteerd door een multinationale vlooteenheid bestaande uit Deense, Noorse en Britse oorlogsbodems. Deze Task Group 420.01 stond onder commando van de Deense kapitein-ter-zee Torben Mikkelsen, die in 2019 de rang van Admiral Danish Fleet, Royal Danish Navy Command zou bereiken.

Het boek, bewerkt door de bekende Deense marinehistoricus Søren Nørby, is gebaseerd op Mikkelsens’ dagboek dat hij tijdens voornoemd commando tussen december 2013 en mei 2014 bijhield. Two hundred days biedt een openhartig inzicht in het werk van een commanderend zeeofficier in de 21e eeuw en de uitdagingen die inherent zijn aan het uitvoeren van multinationale operaties in een tijdsbestek van toenemende spanningen tussen de grote mogendheden. De Deense taakgroepcommandant moest er namelijk steeds op bedacht zijn dat de multinationale strijdmacht gereed was voor talloze ‘what if’ situaties. Zoals de officier opmerkt was daarbij ‘‘just’ waiting for something to happen, not always easy’. Naast zaken als samenwerking in een gecombineerd opereren met Westerse marinecommandanten, passeren zaken de revue als omgaan met de logge VN-bureaucratie, blaartrekkende discussies met Syrische autoriteiten en militairen, ondoorzichtige maar altijd hoffelijke contacten met de Chinese marine alsook de ups-and-downs in relatie tot de nabij Syrië opererende Russische zeestrijdkrachten. De operatie vond immers plaats tijdens de inval van de Krim, wat bijdroeg aan de nodige (extra) internationale spanningen met de Voyenno-morskoi flot gedurende deze delicate missie. De Deense officier ontdekte evenwel dat er sprake was van de nodige ‘disconnect’ tussen lokale Russische (marine)commandanten en hun politieke en militaire leiding in Moskou. Hierdoor kon hij menigmaal, zoals met het – zo ver mogelijk was - direct melden van nieuwe zaken waarmee zij onbekend waren, hun vertrouwen winnen. In die zin lijkt Mikkelsen terecht op te merken: ‘The Royal Danish Naval Academy teaches us that we as officers must fill three roles: the warrior, the leader and the diplomat. […] Already at an early stage, I realised that in this operation I would – hopefully – come to make more use of my skills as a diplomat and leader rather than as warrior.’

'Two hundred days biedt een interessante inkijk in de evolutie van de Deense marine van een bescheiden coastal navy gericht op operaties in de Oostzee, naar die van een scheepsmacht ingesteld op global engagement'

Naast dergelijke observaties biedt Two hundred days een interessante inkijk in de evolutie van de Deense marine van een bescheiden coastal navy gericht op operaties in de Oostzee, naar die van een scheepsmacht ingesteld op global engagement met vijf grote oceaangaande vaartuigen als de Absalon- of Iver Huitfeldt klasse fregatten. Het als pocket uitgegeven boek is geïllustreerd met tientallen kaarten, schema’s en foto’s.