B. van de Kraats Column 06 mei 2025

Niet meelopen, maar koers uitzetten

De verandering zijn...

Mijn vader is geoloog en denkt in processen van 10.000 jaar. In combinatie met zijn analytisch vermogen maakt dat hij met veel overzicht rustgevend en leerzaam over thema’s zoals klimaatverandering, stikstofproblematiek en geopolitieke verschuivingen praat. Wanneer ik als puber bij hem kwam voor een snel advies over een vriendinnetje, moest ik vaak eerst luisteren naar hoe ik omging met mijn moeder in de box, mijn mede-crèchegenoten en de basisschoolgemeenschap alvorens we uitkwamen bij de erkenning dat ik wellicht wel eens verliefd kon zijn.

Met dit in mijn genen, las ik afgelopen weekend twee Defensie-gerelateerde berichten. Het bericht dat Defensie vier keer zo groot wil worden in combinatie met het bericht van Follow the Money. Deze laatste had in de samenwerking met de Triangular Group toch wel wat financiële eigenaardigheden, onder de mantra van ‘innovatie’, ontdekt.

Triangular Group is een civiel trainingsinstituut voor militaire opleidingen. Als Defensie hier gebruik van maakt, met een inkoopprocedure, heet dat ‘outsourcing’. Daar is niets innovatiefs aan en zou, in de regel, dan ook geen innovatieve financiering mogen genieten. Vanuit noodzaak zou een versnelling in dit inkoopproces te verantwoorden zijn. Hoe dan ook, aangezien de opleidingen voornamelijk gegeven worden door oud-militairen, kan ik me voorstellen dat ze in elke aanbestedingsprocedure sowieso als winnaar uit de bus komen. Het gaat dus niet om geld.

Waar gaat het dan wel om? Dat oud-militairen blijkbaar kiezen om een operationele loopbaan om te zetten naar een, in hun ogen, stabielere werkomgeving. Dat kan. Wat ‘operationeel’ en wat ‘stabiel’ is, is een individuele interpretatie. En deze interpretatie wordt beïnvloed. Hoe deze wordt beïnvloed is waar het interessant wordt. Iets wat trendy is, iets wat floreert, waar veel (snel) geld in omgaat, kán heel aantrekkelijk en inspirerend zijn. Helemaal afgezet tegen een stoffig reservisten-imago. Echter, de grens bewaken waar inspiratie overgaat in manipulatie is zeer complex. Als het wordt geframed in termen van ‘thuiskomen’ en een (exclusief) ‘groepsgevoel’, dan loop je significante risico’s op de lange termijn. Het blijft een soort verliefdheid. En die gaat regelmatig over. Het gaat dus over de intentie achter de motivatie (extrinsiek of intrinsiek) of we daar op kunnen bouwen voor de lange termijn.

'Er is een verhaal nodig dat groter is dan BNP-percentages, een kabinet, of wisselingen in de top'

Defensie zit op een lage(re) frequentie. De Koninklijke Marine bestaat dit jaar 537 jaar. Daar zit een vorm van tijdloosheid in. Het heeft meer weg van ‘houden van’. Al heel veel ervaringen van verliefdheid en liefdesverdriet zijn gepasseerd. Vier keer zo groot worden is een ambitie die gemakkelijk een generatie duurt. Een collectieve beweging die schaalt is dus nodig. En deze is alleen vol te houden door de intrinsieke motivatie -van de maatschappij- te faciliteren. Daarvoor is een héél groot verhaal nodig (en dus niet alleen opleidingscapaciteit in een trendy en goed betaald jasje). Een verhaal dat groter is dan BNP-percentages, een kabinet, of wisselingen in de top. Een verhaal dat de whole-of-society langdurig intrinsiek aanspreekt.

‘Bescherming tegen dreiging’ als verhaallijn is niet genoeg. Dan gaan we elkaar overtuigen, met de Clingendaels voorop, welke dreiging het belangrijkst is. Het moet holistischer en boeiender. Inderdaad, dat kan dan niet vanuit één organisatie-verantwoordelijkheid of sector alleen. Dat moet vanuit de hele maatschappij. Het moet ontkokert. Wie of wat formuleert en bewaakt dat adaptieve boeiende verhaal? Let’s Xplorit.

Nederland heeft een unieke kans. Niet meelopen, maar koers uitzetten. Xplorerend voorwaarts. Dat is woest aantrekkelijk. Dan hoeven we ons niet op te winden over de incidentele verliefdheid. Die laten we lekker over aan Follow the Money.