B. van de Kraats Column 17 december 2025

In verbinding

De verandering zijn...

Sinds 2019 deel ik in deze columns ideeën en ervaringen uit mijn eigen zoektocht. Die zoektocht begon voor mij heel concreet: aan boord van een onderzeeboot, waar in 2016 een idee plots handen en voeten kreeg. Wat toen klein begon, groeide uit tot iets blijvends: een maatschappelijke exploratie naar nieuwe manieren van organiseren.

Waarom? Omdat de wereld waarin we leven steeds complexer wordt. We zijn afhankelijker van elkaar dan ooit – niet alleen in het hier en nu, maar ook richting volgende generaties. Juist daarom geloof ik dat we organisatievormen nodig hebben die ons collectieve potentieel beter benutten: op het juiste moment, met de juiste mensen, voor het juiste doel. Niet door alles dicht te regelen, maar door verbinding, vertrouwen en aanpassingsvermogen centraal te zetten.

Soms, tijdens het exploreren, voel je die complexiteit opeens heel persoonlijk. Dan sta je ineens om 06:00 uur op een regenachtige maandagochtend op P3 Schiphol. Op weg naar Jamaica om iets te doen waar eergisteren nog geen expliciete behoefte aan was. Met die bekende twijfel in je buik: gaat dit echt helpen? En tegelijk het besef: dit is precies wat exploreren is. Je stapt in het onbekende, zonder garanties, omdat je denkt dat je iets kunt bijdragen.

Exploreren heeft een prijs. Het trekt aan je zekerheden, aan je agenda, aan de mensen om je heen. En precies in dat spontane niemandsland – tussen vertrekhal en parkeerplaats – stuurde ik een appje naar de mannen met wie ik ooit ook in een ander niemandsland zat: aan boord, met een potje UNO, onder water, ver van alles.

Mijn bericht begon met: ‘ik mis jullie.’ Dat simpele zinnetje zette iets moois in beweging. Oftewel ‘verbinding in actie’.

Rutger Blaauw (Oudste Officier ’13-’14, inmiddels directeur lifecycle solutions bij Damen Naval): ‘Bijna 13 jaar geleden heb ik de Onderzeedienst verlaten. Elke keer als ik terugkom op steiger 19 of oud collega’s van toen tref, voelt het alsof ik gisteren van boord ben gestapt. Dit gevoel is onbeschrijfelijk en toont de waanzinnig sterke onvoorwaardelijke band die wordt gecreëerd zodra het luik is gesloten en drie claxons klinken. Het is dat gevoel dat mij bond aan die prachtige club toen ik voer en wat mij naar Schiphol bracht op een vroege vrijdagochtend in november.’

'Wat mij altijd raakt, is hoe snel de verbinding er is'

Bart van Rijssen (Hoofd Technische Dienst ’13–’16, inmiddels directeur Nevesbu): ‘‘Om zeven uur vrijdagmorgen naar Schiphol? Ja natuurlijk ga ik mee!’ Goede reden om wat later op kantoor te zijn. Na intensief afstemmen en het vliegtuig tracken, misten we Berend eerst bij de aankomsthal. Uiteindelijk liepen we hem toch tegen het lijf, richting parkeerplaats. Op de luchthaven ontstonden meteen gesprekken en plannen: ski-avonturen, weer de Mont Ventoux op de fiets, en hoe we welvaart – en voor Berend: wereldvrede – gaan regelen. Na snuiveren is kameraadschap het mooiste van de Onderzeedienst. Die verbondenheid blijft, meer dan tien jaar na de laatste gezamenlijke torn.’

Bastiaan Ruizeveld de Winter (Commandant ’11–’14, inmiddels directeur Lassus Tandartsen Groep): ‘Soms is één appje genoeg om alles weer ‘aan’ te zetten. Ik ben meteen terug in dat vertrouwde niemandsland aan boord waar alles tegelijk simpel en complex is: je doet wat nodig is, met een duidelijke focus en met de mensen die je vertrouwt.’

Wat mij altijd raakt is hoe snel de verbinding er is. Alsof er geen jaren tussen zitten. Even bijpraten, scherpte en warmte tegelijk, en daarna weer door, ieder met zijn eigen missie. Ook als iedereen allang weer onderweg is besef je, dat we nooit echt ‘uit verbinding’ zijn. ‘Read you 5, Dolphin 35, OUT’ (deep down you know it makes sense).

Vrijdagochtend om 07:10 landde mijn vliegtuig. Rutger, Bart en Bastiaan stonden er – met een ballon. Kort, simpel, en toch uitzonderlijk. Een unieke manifestatie van ‘in verbinding’. Niemandsland of niet, we zijn nooit ‘uit verbinding’.