B. van de Kraats Column 15 augustus 2023

Intersubjectiviteit

De verandering zijn...

Terwijl ik dit schrijf, zijn gisteren de drie offertes binnengekomen voor nieuwe onderzeeboten. Drie industrieën hebben hun uiterste best gedaan om hun concepten te verwoorden naar aanleiding van de opgemaakte specificaties. Deze specificaties, opgemaakt door Defensie anno nu, zijn een interpretatie van wat we denken in de toekomst nodig te hebben én wat we daar nu voor over hebben. De beste boot voor de beste prijs. Ik wens veel oude maatjes succes met de laatste concluderende fase om tot een bevrijdende keuze te komen.

Het proces is tot kunst verheven. Toch lijkt het voor de buitenwereld een dans waar het uitvoeren van de juist pasjes prevaleert boven de artistieke schoonheid. Oftewel de functionaliteit (lees: het ‘doel’ waar een proces veelal toe dient te leiden zoals kortere tijdslijnen, coördinatie van aanwezig potentieel, kostenbesparing, etc.) was van ondergeschikt belang. Anderzijds was de dans van juiste pasjes alleen al functioneel. Want zónder een dergelijk robuust proces, zo leert de ervaring, waren we als Nederland sowieso niet gekomen tot het exploreren van (semi-)collectief onderwater-potentieel. Nu kan ik daar heel diep op in gaan, maar het is vakantie. Ook een tijd om te reflecteren en jezelf juist niet al te serieus te nemen. Dan word je door de gekste dingen weer aan het denken gezet.

Zo liepen we eergisteren als familie door het Guggenheim in Bilbao. Het eerste Guggenheim-museum werd in 1937 opgericht als plek voor niet-objectieve kunst. Inmiddels heeft de Guggenheim-stichting vijf musea wereldwijd. Ondanks het totale gebrek aan functionaliteit van de kunst en het gebouw was de beleving in Bilbao (het proces?) verwonderlijk inspirerend en bevrijdend voor ons vijven.

Het woord ‘niet-objectief’ bleef bij mij hangen. Waarom noemen ze het dan niet subjectief? Subjectief is als het een mening betreft of ideeën die ingekleurd zijn door hoe mensen er zelf over denken. Objectief is als het een feit is. Sommige filosofen, zoals Kant, geloofden niet dat het mogelijk was om ooit objectieve kennis te hebben. Dit niet-objectieve en niet-subjectieve gebied noemen ze intersubjectief, zo leerde ik.

‘Geluk is niet objectief te meten, maar veel mensen snappen wel wat ermee bedoeld wordt’

Intersubjectiviteit zijn dingen die door meerdere mensen worden gedeeld. Een bekend voorbeeld van intersubjectiviteit is taal. Taal is namelijk bedoeld om elkaar te kunnen begrijpen. Als dat ook lukt, dan moet er dus wel iets zijn als intersubjectiviteit. Dit hoeft niet per se objectief zo te zijn. ‘Geluk’ is bijvoorbeeld niet objectief te meten (voor iedereen anders), maar veel mensen snappen wel wat ermee bedoeld wordt. Voor OceansX, in zijn streven om het aanwezige collectieve potentieel optimaal te organiseren, is het cruciaal om intersubjectiviteit verder te Xploreren.

Terug naar de offertes, laten we ervoor gaan dat het niet-functionele robuuste keuzeproces, de komende veertig jaar, ruimte gaat geven aan de veranderende intersubjectiviteit rondom de term ‘onderzeeboot’. Als dat lukt, denk ik dat het een plekje verdient in het Guggenheim. Naast de Walrusklasse.