B. van de Kraats Column 19 maart 2024

Diversiteit

De verandering zijn...

De zoektocht naar de perfecte formatie van het kabinet is de honderd dagen inmiddels gepasseerd. Wie met wie is het beste in staat om voor onbepaalde tijd, gekenmerkt door veel onvoorspelbaarheden, de meest optimale koers uit te zetten?

Het doet me denken aan de discussies die we bij de Onderzeedienst hadden. Discussies die meestal na incidenten ontstonden. Discussies of we de managementteams (MT) van de bemanningen moesten gaan ‘matchen’ voor een succesvolle samenwerking. We kenden iedereen immers dondersgoed. De (onder)officieren die het tot het MT hadden geschopt hadden stuk voor stuk meer dan tien jaar ervaring aan boord van varende Nederlandse onderzeeboten. Daarnaast hadden ze in hun loopbaan allerlei persoonlijke ontwikkeling cursussen doorstaan, waar ze als gele, groene of blauwe plant c.q. brononderzoeker keurig 'gecategoriseerd' van terugkwamen. Dus matching zou een logische optie zijn.

'Ja, jij hebt makkelijk praten; de samenstelling van de bemanning van een onderzeeboot is vast geoptimaliseerd om in een hoog risico omgeving weken achtereen, in een kleine ruimte gereed te zijn om op het juiste moment te presteren!’ Als ik met geïnteresseerden mijn ervaringen deel over de verschillende bemanningen, merk ik dat ze er eigenlijk altijd vanuit gaan dat er die specifieke matching plaatsvond. Nee dus, dat deden we niet. We hadden het wellicht wel gewild, maar daarvoor is een overschot nodig aan gekwalificeerd personeel. En die luxe hadden we simpelweg niet. Wie wel? Soms probeerden we ‘een beetje’ te optimaliseren. Meestal om team-ervaring(en) te behouden of vriendschappen (of de negatieve variant: persoonlijke voorkeuren) niet te schaden of te doorbreken. Dit proces was niet objectief. Zelfs de zweem van ‘een beetje’ optimaliseren zorgde al voor een vals gevoel. Een vals gevoel dat succes van tevoren maakbaar zou kunnen zijn.

'Alle incidenten die ik heb meegemaakt, van pesterij tot aanvaringen, kunnen worden verklaard door een gebrek aan respect voor diversiteit binnen de bemanning’

Ik durf te beweren dat de mogelijkheid tot optimaliseren van een teamsamenstelling de noodzaak aantast om (hernieuwde) aandacht te hebben (en houden) voor het waarderen van de diversiteit in een team. Het tast het brede perspectief aan dat iedereen verschillend is en dus uniek kan bijdragen op de onverwachte, doorslaggevende momenten. Alle incidenten die ik heb meegemaakt, van pesterij tot aanvaringen, kunnen worden verklaard door een gebrek aan respect voor diversiteit binnen de bemanning. Oftewel diversiteit is cruciaal om in staat te zijn om op het juiste moment de juiste beslissing te kunnen nemen.

Waardering van diversiteit in een nieuw samengestelde bemanning is er niet opeens. Het is ook niet gezegd dat deze waardering er niet is in een bemanning waarin heel veel onderlinge vriendschappen bestaan. Waarderen van diversiteit is een sociale norm binnen een functionerend geheel. Een ongeschreven standaard van hoe men vindt dat men zich hoort te gedragen. Het vraagt onaflatende aandacht in elke fase van elke reis. Optimale matching is daarmee totaal geen garantie om over zes maanden in staat te zijn betere beslissingen te nemen. Dus waarom dan zoveel aandacht voor een uitgekauwde kabinetsformatie? Die luxe in variaties (en tijd) hebben ze helemaal niet.

Oftewel terug naar de verkiezingsuitslag: vul het kabinet naar rato van die uitslag, vertrek uit de haven en ga werken aan de normering van diversiteit binnen de groep mensen waar je het mee te doen hebt. Dat scheelt veel tijd en energie (oftewel menselijk potentieel) op weg naar een volgende verkiezingsronde.