Dark Side of the Moon
Het zijn indrukwekkende beelden die de missie Artemis II van de achterkant van de maan maakte. Kort voordat de capsule achter de maan vloog, maakte de bemanning een prachtige foto van de trawant, met op de achtergrond de aarde. Volgens natuurkundige Robbert Dijkgraaf leek de aarde voor de bemanning niet veel meer dan een sleutelhanger ter grootte van een lolly. De vraag rijst dan ook wie voor wie de trawant is; wie is de begeleider en wie de makker?
De kant die wij nooit met blote oog kunnen zien blijkt al veel klappen voor ons te hebben opgevangen. Talloze kraters spreken boekdelen over jaarmiljarden waarin planetoïden telkens weer op weg naar aarde waren en haar gelukkig nooit hebben bereikt laat staan geraakt.
Hoe klein en ogenschijnlijk kwetsbaar de aarde is werd al door meer ruimtereizigers beaamt. Ook al bestaat er mogelijk nog ander leven in het heelal – het is niet geheel uitgesloten – dan nog is en blijft de aarde uniek. Het lijkt of deze wetenschap telkens weer opnieuw door moet dringen tot de mensheid, want werkelijk beklijven doet het blijkbaar nooit. De recente foto’s leken ons opnieuw te doen beseffen dat wij door alle waanzin om ons heen het oog voor het wezenlijke zijn kwijtgeraakt.
‘And if the dam breaks open many years to soon
And if there is no room upon the hill
And if your head explodes with dark forbodings too
I'll see you on the dark side of the moon.’
Zo luidt een refrein uit het lied van Pink Floyd, dat oorspronkelijk ‘Lunatic’ heette en gebaseerd is op de mentale problemen van de voormalige zanger Syd Barrett. De verschillende coupletten beginnen dan ook met dat de gek op het gras is, in de kamer is en uiteindelijk in het hoofd kruipt.
Sinds het aantreden van Trump in 2025 zit het leven vol met onheilspellende gevoelens en een aaneenschakeling van gebeurtenissen, die met rationele verklaringen niet of alleen heel moeilijk te bevatten zijn. Van extreme heffingen jegens vijand en vriend – hebben de VS nog vrienden? – via Venezuela, Groenland rechtstreeks naar Iran, de Straat van Hormuz en weer terug naar Groenland, getuige zijn bericht na het bezoek van Mark Rutte op 8 april jongstleden.
Vlak daarvoor dreigde hij nog de Iraanse beschaving uit te roeien en wel zodanig dat zij nooit meer terug kan keren. Een noodkreet, zo leek het, van een desperate man die aan een oorlog was begonnen, die mogelijk enkel een Pyrrusoverwinning zou kunnen beslechten. Volgens de New York Times was er van een deugdelijk besluitvormingsproces geen sprake toen Trump opnieuw op zijn onderbuik vertrouwde en de VS de oorlog in rommelde.
Aan het hof van de koning zijn geen hofnarren meer die de waarheid durven uit te spreken.
Er zijn talloze boeken geschreven, die mede tot doel hadden besluitvormers voor dit soort dwalingen te behoeden. Van Babara Tuchman’s ‘March of Folly’ via Allison’s ‘Essence of Decision’ tot Yuen Foong Khong’s ‘Analogies at War’ en nog veel meer. Leiders zijn lezers, zo wordt gezegd, want hun intuïtie moet worden gevoed.
Telkens weer kruipen de gebeurtenissen in de wereld onze hoofden in en aan het hof van de koning zijn geen hofnarren meer die de waarheid durven uit te spreken. Een van de weinige lichtpuntjes dezer dagen is een foto van de aarde zo groot als een sleutelhanger, achter onze reuzegrote maat, die helaas alleen de klappen voor ons kan opvangen die van buitenaf komen.
Meer columns van Jörg Noll
Dr. J.E. (Jörg) Noll (1967) is politicoloog en luitenant-kolonel (r) bij de Bundeswehr. Sinds 2007 is hij universitair hoofddocent Internationale Conflictstudies aan de Nederlandse Defensie Academie (NLDA).
